Szczegółowy plan seminarium

Na każde z zagadnień przypadać będą dwa spotkania.

1. Przedstawienie biograficzne

   Zarys biografii Melanie Klein i jej zainteresowań. Wpływ osobistych doświadczeń oraz analityków, u których podejmowała analizę, na rozwój jej metody pracy i teorii analitycznych. Konflikty z Anną Freud oraz z własną córką.

2. Fantazja

   Charakterystyka rozumienia fantazji przez Melanie Klein w odniesieniu do ustaleń Susan Isaacs. Wprowadzenie koncepcji nieświadomych fantazji oraz rozróżnienie pojęć „fantasy” i „phantasy”.

3. Technika zabawy

   Przedstawienie przyjętych przez Melanie Klein zasad analizy dziecięcej. Wnioski dotyczące charakteru nieświadomego świata przeżyć, sformułowane na podstawie pracy z dziećmi. Różnice pomiędzy podejściem Melanie Klein a podejściem Anny Freud.

4. Tworzenie symboli i koncepcja obiektu

   Charakterystyka rozwoju dynamiki psychicznej: od doświadczeń cielesnych do stopniowego nadawania im abstrakcyjnej postaci symboli. Rozwój świata wewnętrznego od obiektów częściowych do obiektów całościowych, przeżywanych ambiwalentnie, oraz ich odróżnianie od self. Znaczenie tworzenia symboli dla rozwoju ego.

5. Zawiść

   Szczegółowe omówienie sposobu, w jaki Klein pojmowała zawiść, oraz miejsca tego pojęcia w jej teorii. Sposoby pojawiania się i przejawiania zawiści w relacji analitycznej, jej konsekwencje dla procesu analizy, a także zalecane przez Klein sposoby jej rozumienia i pracy z nią.

6. Funkcja marzeń sennych

   Sposób, w jaki Melanie Klein rozumiała funkcję marzenia sennego. Szczegółowe omówienie definicji marzeń sennych oraz pracy marzenia na jawie, ich rozumienia w procesie analitycznym i wykorzystania do pogłębiania rozumienia pacjenta.

7. Pozycja paranoidalno-schizoidalna

   Charakterystyka pozycji paranoidalno-schizoidalnej z uwzględnieniem dynamiki obron opartych na rozszczepieniu, lęku pierwotnego, agresywności i zawiści. Jej przejawy i znaczenie, główne zadania, sposoby przepracowywania oraz patologia pozycji P-S. Analiza stanów psychotycznych i wczesnych prób ich rozumienia, a także polemika Klein z innymi psychoanalitykami.

8. Identyfikacja projekcyjna

   Dogłębne omówienie mechanizmu identyfikacji projekcyjnej, którego pojęcie wprowadziła do psychoanalizy Melanie Klein. Zdrowa i patologiczna identyfikacja projekcyjna. Wpływ postkleinistów na rozwój tego pojęcia, jego znaczenie dla procesu analitycznego oraz możliwości obserwowania identyfikacji projekcyjnej poprzez przeciwprzeniesienie analityka lub terapeuty.

9. Pozycja depresyjna

   Przedstawienie normatywnego rozwoju od pozycji P-S do pozycji depresyjnej. Główne zadania i patologia pozycji depresyjnej, obrony oparte na mechanizmach depresyjno-maniakalnych, rozwój lęku i poczucia winy oraz żałoba. Zdrowe i maniakalne reparacje. Przepracowanie pozycji depresyjnej jako szczytowy cel analizy lub terapii pacjenta.

10. Kompleks Edypa

    Koncepcje wczesnodziecięcego kompleksu Edypa i jego rozwoju w odniesieniu do rozwoju struktury psychicznej. Wpływ wczesnodziecięcych lęków na formowanie się kompleksu Edypa, znaczenie triangulacji w rozwoju psychicznym i procesie analitycznym, zdrowe i patologiczne superego oraz wzajemne oddziaływanie ego i id w toku rozwoju.

11. Przeniesienie

    Sposób rozumienia przeniesienia przez Melanie Klein oraz uwzględniania go w interpretacjach podczas analizy lub terapii. Późniejsze teorie postkleinowskie rozwijające ujęcia Klein, Freuda i Abrahama oraz podejmujące z nimi polemikę, a także wzbogacające teorię analityczną o rozumienie przeciwprzeniesienia. Znaczenie przeniesienia i przeciwprzeniesienia dla procesu analizy lub terapii.

Szczegółowy plan seminarium

1. Narcystyczna, wszechmocna struktura charakteru

   Zdefiniowanie pojęcia narcyzmu i porównanie jego rozumienia przez Rosenfelda z modelem kernbergowskim. Omówienie wewnętrznej dynamiki oraz cierpienia pacjenta narcystycznego.

2. Negatywna reakcja terapeutyczna u pacjentów narcystycznych

   Opis i analiza przypadków, w których tendencje i obrony narcystyczne negatywnie wpływają na sytuację analityczną lub stanowią dla niej zagrożenie. Omówienie tych zjawisk w świetle teorii Herberta Rosenfelda.

3. Destrukcyjny narcyzm i popęd śmierci

   Przedstawienie wpływu narcyzmu na życie pacjenta i jego relacje w ujęciu Rosenfelda. Analiza opisywanych przez niego przypadków oraz porównanie proponowanych interwencji z podejściem kernbergowskim.

4. Problem impasu w leczeniu psychoanalitycznym

   Rozpoznawanie momentów w procesie leczenia, w których analityk może wchodzić w nieświadomą zmowę z pacjentem, paraliżując dalszy proces leczenia lub podważając terapeutyczny charakter analizy.

5. Identyfikacja projekcyjna w praktyce klinicznej

   Charakterystyka rozbudowanego modelu rozumienia identyfikacji projekcyjnej w ujęciu Rosenfelda, ze szczególnym uwzględnieniem jej relacyjnego, a nie wyłącznie sytuacyjnego charakteru.

6. Identyfikacja projekcyjna a problemy z pomieszczaniem

   Opis sytuacji przeniesieniowej w relacji z pacjentem oraz analiza wpływu przeciwprzeniesienia terapeuty na sposób formułowania interpretacji, na podstawie przykładów klinicznych omawianych przez Rosenfelda.

7. Superego i ideał ego

   Zdefiniowanie i wyraźne rozróżnienie zdrowego i patologicznego narcyzmu na podstawie teorii Rosenfelda i Kernberga. Rozpoznawanie źródeł i przejawów narcyzmu psychoterapeuty oraz omawianie możliwości neutralizowania jego wpływu na proces terapeutyczny.

Szczegółowy plan seminarium

1. Funkcjonowanie self w patologicznym narcyzmie

   Na podstawie modelu psychoterapii skoncentrowanej na przeniesieniu (TFP) omówimy i zidentyfikujemy sposób, w jaki pacjent z narcystycznym zaburzeniem osobowości przeżywa siebie.

2. Funkcjonowanie interpersonalne w patologicznym narcyzmie

   Charakterystyka funkcjonowania pacjenta narcystycznego i jego wpływu na innych ludzi, ze szczególnym uwzględnieniem nieuświadamianych przez niego aspektów relacji.

3. Ogólny zarys TFP-N

   Przedstawienie celów, założeń i przesłanek dostosowania psychoterapii skoncentrowanej na przeniesieniu do specyfiki pracy z pacjentem z narcystycznym zaburzeniem osobowości.

4. Ocena i diagnoza patologicznego narcyzmu i narcystycznych zaburzeń osobowości

   Szczegółowa charakterystyka dymensjonalnego ujęcia narcyzmu, z naciskiem na właściwe określenie jego poziomu i specyfiki u danego pacjenta.

5. Kontrakt terapeutyczny i jego ramy

   Omówienie sytuacji, które w pracy z pacjentem narcystycznym mogą wymagać rozszerzenia settingu analitycznego. Przedstawienie adekwatnych sposobów ustanawiania ram terapeutycznych tak, aby zapewniały bezpieczeństwo również terapeucie.

6. Wczesne fazy TFP-N

   Szczegółowe omówienie interwencji łączących odzwierciedlenia i klaryfikacje, służących wzbudzaniu zainteresowania pacjenta własnym funkcjonowaniem oraz stopniowemu rozwijaniu jego zdolności do wytrzymywania bardziej intruzywnych interwencji.

7. Późniejsze fazy TFP-N

   Szczegółowe przedstawienie technik eksploracyjnych opartych na konfrontacji i interpretacji. Analiza możliwości ich stosowania z uwzględnieniem aktualnej sytuacji przeniesieniowej oraz zdolności pacjenta do wytrzymywania interpretacji.

8. TFP-N dla pacjentów ze współwystępującą patologią narcystyczną i zaburzeniem osobowości borderline

   Zdefiniowanie i rozróżnienie obszarów, w których podobne objawy mogą wynikać z odmiennej struktury osobowości. Przegląd zasad doboru technik w zależności od części osobowości pacjenta, z którą terapeuta wchodzi w kontakt.

9. Narcyzm złośliwy. Aspekty kliniczne i społeczne

   Szczegółowe omówienie różnic między zaburzeniami ze spektrum narcystycznego a antyspołecznym zaburzeniem osobowości. Przedstawienie czynników i kryteriów diagnostycznych umożliwiających ich różnicowanie.

10. Narcystyczne relacje miłosne

    Analiza sytuacji przeniesieniowych i możliwych konfiguracji relacyjnych tworzonych przez pacjentów z narcystycznym zaburzeniem osobowości w związkach miłosnych. Omówienie sposobów ich rozumienia w odniesieniu do wewnętrznej dynamiki i konfliktów pacjenta.